Chính thức ban hành chế độ kế toán cho doanh nghiệp siêu nhỏ từ ngày 01/7/2026
Ngày 25/5/2026, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 58/2026/TT-BTC hướng dẫn về chế độ kế toán áp dụng cho doanh nghiệp siêu nhỏ, thay thế Thông tư 132/2018/TT-BTC trước đây. Đây là văn bản quan trọng nhằm đơn giản hóa công tác kế toán, giảm gánh nặng tuân thủ và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp siêu nhỏ trong quá trình quản trị, kê khai và thực hiện nghĩa vụ thuế.
Theo Điều 12 Thông tư 58/2026/TT-BTC, Thông tư này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2026 và áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ ngày hoặc sau ngày 01/7/2026, đồng thời Thông tư 132/2018/TT-BTC hết hiệu lực kể từ thời điểm này.
Theo Điều 2 Thông tư 58/2026/TT-BTC, đối tượng áp dụng bao gồm:
1. Đối tượng áp dụng Thông tư này là các doanh nghiệp siêu nhỏ, trong đó, tiêu chí xác định doanh nghiệp siêu nhỏ thực hiện theo quy định của pháp luật về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.
2. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nếu có nhu cầu thì được lựa chọn áp dụng Thông tư này để thực hiện công tác kế toán.
Trong đó, khoản 1 Điều 5 Nghị định 80/2021/NĐ-CP quy định tiêu chí xác định doanh nghiệp siêu nhỏ như sau:
Doanh nghiệp siêu nhỏ trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản; lĩnh vực công nghiệp và xây dựng sử dụng lao động có tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 10 người và tổng doanh thu của năm không quá 3 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn của năm không quá 3 tỷ đồng.
Doanh nghiệp siêu nhỏ trong lĩnh vực thương mại và dịch vụ sử dụng lao động có tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 10 người và tổng doanh thu của năm không quá 10 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn của năm không quá 3 tỷ đồng.
II. Doanh nghiệp siêu nhỏ không bắt buộc bố trí kế toán trưởng
Một trong những thay đổi được cộng đồng doanh nghiệp quan tâm là quy định về tổ chức công tác kế toán.
Cụ thể, theo khoản 2 Điều 3 Thông tư 58/2026/TT-BTC:
“Doanh nghiệp siêu nhỏ không bắt buộc phải bố trí kế toán trưởng, trường hợp doanh nghiệp siêu nhỏ bố trí phụ trách kế toán thay cho kế toán trưởng thì phụ trách kế toán được ký thay kế toán trưởng tại các chứng từ kế toán, sổ kế toán, báo cáo tài chính của đơn vị”.
Ngoài ra, khoản 1 Điều 3 cũng cho phép doanh nghiệp siêu nhỏ được thuê dịch vụ kế toán hoặc bố trí người thân của người đại diện theo pháp luật làm kế toán trong phạm vi luật cho phép. Quy định này giúp doanh nghiệp tiết giảm đáng kể chi phí vận hành trong giai đoạn đầu hoạt động.
III. Chế độ kế toán được thiết kế theo phương pháp nộp thuế
Một điểm mới quan trọng của Thông tư 58/2026/TT-BTC là việc tổ chức sổ kế toán được xây dựng theo phương pháp nộp thuế GTGT và thuế TNDN của doanh nghiệp.
Theo Điều 4 Thông tư 58/2026/TT-BTC, doanh nghiệp siêu nhỏ căn cứ vào phương pháp nộp thuế để lựa chọn hệ thống sổ kế toán phù hợp trong 04 trường hợp:
– Nộp thuế GTGT và thuế TNDN theo tỷ lệ % trên doanh thu: Doanh nghiệp sử dụng Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ (Mẫu S1-DNSN) để ghi nhận doanh thu và xác định nghĩa vụ thuế.
– Nộp thuế GTGT theo tỷ lệ % trên doanh thu và thuế TNDN theo thu nhập tính thuế: Áp dụng các sổ như:
+ Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ (S2a-DNSN);
+ Sổ chi tiết doanh thu, chi phí (S2b-DNSN);
+ Sổ chi tiết vật liệu, hàng hóa (S2c-DNSN);
+ Sổ chi tiết tiền (S2d-DNSN).
– Nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ và thuế TNDN theo tỷ lệ % doanh thu: Doanh nghiệp áp dụng sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ (S3a-DNSN); sổ theo dõi nghĩa vụ thuế GTGT (S3b-DNSN).
– Nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ và thuế TNDN trên thu nhập tính thuế: Doanh nghiệp thực hiện hệ thống sổ kế toán đầy đủ hơn, bao gồm doanh thu – chi phí, hàng tồn kho, tiền và nghĩa vụ thuế GTGT. Việc phân loại theo phương pháp thuế giúp doanh nghiệp chỉ phải thực hiện hệ thống sổ phù hợp với thực tế hoạt động, tránh phát sinh thủ tục không cần thiết.
IV. Doanh nghiệp siêu nhỏ được linh hoạt thiết kế chứng từ và sổ kế toán
Theo khoản 5 Điều 4 Thông tư 58/2026/TT-BTC, doanh nghiệp siêu nhỏ được quyền thiết kế thêm hoặc sửa đổi, bổ sung biểu mẫu chứng từ kế toán và sổ kế toán để phù hợp với đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh và nhu cầu quản trị nội bộ.
Tuy nhiên, việc sửa đổi vẫn phải đảm bảo tuân thủ quy định của Luật Kế toán, đặc biệt là nguyên tắc phản ánh đầy đủ, trung thực, minh bạch, có thể kiểm tra, đối chiếu tài sản và nguồn vốn doanh nghiệp.
Điều này mở ra khả năng ứng dụng linh hoạt phần mềm kế toán, biểu mẫu nội bộ hoặc hệ thống quản trị số mà vẫn bảo đảm tính pháp lý.
V. Doanh nghiệp siêu nhỏ có bắt buộc lập báo cáo tài chính?
Không phải mọi doanh nghiệp siêu nhỏ đều phải nộp báo cáo tài chính.
Theo Khoản 1Điều 10 Thông tư 58/2026/TT-BTC:
a) Hàng năm, doanh nghiệp siêu nhỏ nộp thuế TNDN theo phương pháp tính thuế trên thu nhập tính thuế phải lập báo cáo tài chính theo hướng dẫn tại Thông tư này, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
Báo cáo tài chính năm của doanh nghiệp siêu nhỏ phải được nộp cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong thời hạn 90 ngày, kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán năm.
Nơi nhận báo cáo tài chính của doanh nghiệp siêu nhỏ được thực hiện theo quy định của pháp luật có liên quan, trường hợp khi báo cáo tài chính của doanh nghiệp siêu nhỏ được lưu giữ tại Hệ thống thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp thì các cơ quan nhận báo cáo tài chính của doanh nghiệp được yêu cầu cung cấp thông tin về báo cáo tài chính của doanh nghiệp theo quy định của pháp luật.
b) Doanh nghiệp siêu nhỏ nộp thuế TNDN theo tỷ lệ % trên doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ không bắt buộc phải lập báo cáo tài chính để nộp cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền, trừ trường hợp pháp luật khác có yêu cầu.
Trường hợp doanh nghiệp siêu nhỏ nộp thuế TNDN theo tỷ lệ % trên doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ nếu lựa chọn áp dụng chế độ kế toán quy định tại Điều 6, Điều 8 Thông tư này để phục vụ cho nhu cầu quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp thì vẫn lập báo cáo tài chính nhưng không bắt buộc phải nộp cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền mà được bảo quản, lưu trữ, sử dụng tại doanh nghiệp theo quy định và cung cấp thông tin khi có yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Như vậy:
Doanh nghiệp nộp thuế TNDN theo thu nhập tính thuế: bắt buộc lập và nộp báo cáo tài chính hàng năm;
Doanh nghiệp nộp thuế TNDN theo tỷ lệ % trên doanh thu: không bắt buộc nộp báo cáo tài chính cho cơ quan nhà nước, trừ trường hợp pháp luật có yêu cầu.
Trường hợp doanh nghiệp vẫn lựa chọn áp dụng chế độ kế toán đầy đủ để phục vụ quản trị nội bộ thì báo cáo tài chính vẫn được lập nhưng chỉ lưu trữ tại doanh nghiệp và xuất trình khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu. Đáng chú ý, thời hạn nộp báo cáo tài chính được quy định là: Trong vòng 90 ngày kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán năm.
VI. Hệ thống báo cáo tài chính được tinh gọn và chứng từ kế toán
Thông tư 58/2026/TT-BTC quy định doanh nghiệp siêu nhỏ chỉ cần lập 02 báo cáo tài chính cơ bản:
– Báo cáo tình hình tài chính (Mẫu B01-DNSN);
– Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (Mẫu B02-DNSN).
So với hệ thống kế toán của doanh nghiệp nhỏ và vừa hoặc doanh nghiệp lớn, đây là cơ chế đơn giản hơn rất nhiều, phù hợp với mô hình vận hành quy mô nhỏ, ít nghiệp vụ phát sinh.
Ngoài hóa đơn và chứng từ theo quy định của pháp luật thuế, doanh nghiệp siêu nhỏ có thể áp dụng thêm các mẫu chứng từ như:
Phiếu thu (Mẫu 01-TT);
Phiếu chi (Mẫu 02-TT);
Phiếu nhập kho (Mẫu 01-VT);
Phiếu xuất kho (Mẫu 02-VT).
Các chứng từ này được quy định tại Điều 9 Thông tư 58/2026/TT-BTC, giúp doanh nghiệp quản lý dòng tiền, hàng tồn kho và chứng minh tính hợp lệ của chi phí khi quyết toán thuế.
VII. Kết luận
Việc ban hành Thông tư 58/2026/TT-BTC cho thấy định hướng cải cách mạnh mẽ của cơ quan quản lý trong việc đơn giản hóa chế độ kế toán dành cho doanh nghiệp siêu nhỏ, đồng thời vẫn bảo đảm khả năng quản trị và giám sát nghĩa vụ thuế.
Doanh nghiệp cần rà soát lại phương pháp tính thuế GTGT, thuế TNDN đang áp dụng để lựa chọn hệ thống sổ kế toán phù hợp trước thời điểm 01/7/2026, tránh sai sót trong quá trình chuyển đổi từ Thông tư 132/2018/TT-BTC sang quy định mới.
Trong trường hợp cần tư vấn lựa chọn chế độ kế toán phù hợp hoặc triển khai hệ thống sổ sách đúng quy định, doanh nghiệp nên tham khảo ý kiến đơn vị kế toán – thuế chuyên môn để bảo đảm tuân thủ pháp luật và tối ưu vận hành.
Với hơn 10 năm kinh nghiệm hoạt động trong lĩnh vực như: dịch vụ kế toán, báo cáo thuế, thành lập doanh nghiệp, lao động – bảo hiểm và các dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp khác. Kế Toán Navi mang đến giải pháp kế toán – thuế toàn diện cho Quý khách hàng.
Giúp bạn an tâm vận hành và tập trung phát triển kinh doanh.
Hãy trải nghiệm giải pháp trọn gói tại Kế Toán Navi để cảm nhận sự khác biệt từ chất lượng dịch vụ và sự đồng hành tận tâm của chúng tôi.
